No Flash
 
 

KROZ DURBIN GRAFIČKOG KOLEKTIVA – MAPIRANJE ISTORIJE


Milan Blanuša


Milan Blanuša, vizuelni umetnik, markantna je autorska pojava koja preko pet decenija svojim crtežima, slikama, grafikama i skulpturama gradi prepoznatljiv rukopis ubedljivog intelektualnog i kreativnog habitusa. On vešto artikuliše ekspresivni poetski kod sa višeznačnom figurom u centru pažnje i tako sublimira kritički intonirane poruke. Materijalizujući istovremeno svoje idejne preokupacije u više različitih medija, kreće se od preispitivanja društvenih fenomena alijenacije savremenog čoveka, neretko vizuelizovanog u apersonalnoj i groteskno karikiranoj figuri japi-ja do umetničke autoreferentnosti i relativizovanja ustaljenih kulturnih matrica. “Milan Blanuša je još sedamdesetih godina započeo seriju portreta slavnih umetnika [...] u kojima je opisivao svoje viđenje tih ličnosti i njihove umetnosti. Postepeno je ukidao faktografiju i portretske detalje. Kretao se od konkretnog ka opštem, od određene osobe do ideje o „urbanom čoveku - učesniku - posmatraču - svedoku“. Isključivši prepoznatljivost, u tipiziranim figurama aludira na problem uzajamne komunikacije i gubitak identiteta u savremenom društvu.” elaborirala je Ljiljana Slijepčević kontekstualizujući Balnušin rad u domenu savremene grafike. Može se reći da se tok Blanušinog stvaralačkog razvoja, od debitantskih nastupa do danas, može pratiti i uvidom u njegove samostalne izložbe u Grafičkom kolektivu (1972, 1997, 2005, 2010), kao i kontinuiranim učešćem u drugim programima ove Galerije – Majska izložba grafike, Mala grafika...


   

Video postavke izložbe Milana Blanuše, "O Bekmanu", crteži i skulpture,
Galerija Grafički kolektiv, oktobar 1997.
Video sa otvaranja izložbe Milana Blanuše "Wo stehst du mit deiner Kunst, Kollege?",
Galerija Grafički kolektiv, 14. jun 2005; snimatelj: Aleksandar Zlatanović

   

Video sa otvaranja izložbe Milana Blanuše "We decide what art is",
Galerija Grafički kolektiv, 15. novembar 2010; snimatelj: Aleksandar Zlatanović
Video postavke izložbe Milana Blanuše, "We decide what art is",
Galerija Grafički kolektiv, novembar 2010; snimatelj: Aleksandar Zlatanović


Izložba crteža priređena februara 1972. ubrzo nakon završeta postdiplomskih studija kod profesora Voigt-a u Braunšvajgu, ukazala je na sinergiju iskustava dva načina likovnog mišljenja u akademskim krugovima beogradske i ove nemačke škole i inicirala idejne i poetske koncepte koje će Blanuša u svom radu dalje afirmisati. “Prihvatajući i nešto od duha sredine u kojoj je jedno vreme studirao on se priklonio onoj vrsti ekspresionizma koja se bavi stanjima ljudske psihe, koja zahteva da forma, ma kako istaknuta bila, bude prožeta nemirima situacija koje tumači i nemirima samog autora (…) On sam, čini nam se, pokušava da primljene elemente pretoči u nešto svojevrsno žrtvujući i brišući poneki nužan podatak, želeći da se u nepostojanju podrazumeva.” pisao je Stojan Ćelić u predgovoru kataloga.

Prirodna logika Blanušine usmerenosti sopstvenih stvaralačkih potencijala ka različitim medijima vidljiva je u ciklusu radova “O Bekmanu”, koja u suštini tematizuje ideju transformacije. Crteži, grafike i terakote, izloženi oktobra 1997. u Likovnoj galeriji Kulturnog centra Beograd i Grafičkom kolektivu, osvajanjem krupnog plana lica ili figure (muške ili ženske), u svom sugestivnom i moćnom dejstvu, ispituju paradokse čoveka i sveta, sa izraženom egzistencijalnom mučninom, kao iskrena i duboka stvaralačka opsesija. Parafrazirajući određena stanja sa osvrtom na složenu intelektualnu i psihološku dramu Bekmanovih autoportreta, Blanuša pronalazi vid uporišta i zumira svoje refleksije kroz veliko duhovno bratstvo drugih umetnika.


                 

Katalozi samostalnih izložbi Milana Blanuše u Galeriji Grafički kolektiv 1972-2010.


Teza da neutralna umetnost ne postoji, koju će Blanuša produbljivati u narednim problemskim celinama, gotovo u formi vizuelne eksklamacije dominira kompozicijom grafike “Belgrade by Night”, suva igla za koju je 2000. godine nagrađen Velikim pečatom Grafičkog kolektiva. Crtačka ekspresija u službi je odabranog motiva - podignuita pesnica - čijom kulturološki univerzalnom simbolikom i imperativno-manifestnim tonom, autor sublimuje aktuelnost društvenih i političkih promena. “Nagrađeni rad istakao se moćnim likovnim izrazom, tehnikom primerenoj ideji, upečatljivom ikonografijom kao i dramatičnim svedočanstvom o našoj sadašnjosti” zaključuju članovi žirija za dodelu nagrade - Irina Subotić, Biljana Vuković i Branko Pavić.

Provokativni naslov grafičkog projekta “Wo stehst du mit Deiner Kunst, Kollege? / Gde si sa svojom umetnošću, kolega?” koji je Blanuša predstavio u Grafičkom kolektivu juna/jula 2005. može se razumeti i kao testamentarni apel jedne generacije drugoj na prelazu iz 20. u 21. vek. Istražujući poetske ideale i političke zablude nemačkog slikara Imendorfa, do uzora poput Dišana, Majakovskog, Sartra ili Bojsa, Blanušin sistem poruka se čita kao stvaralački hod po tankoj liniji između revidiranja prošlosti i respektovanja budućnosti, memorisanja i samo/kritike, prevođenja politike u istoriju i njene re/interpretacije sa žestokom vizuelnom provokacijom, ističe Ljiljana Ćinkul u predgovoru kataloga. U tom kontekstu umetnik kadrira galeriju poznatih likova komunističke internacionale - Tito, Kastro, Marks, Engels, Staljin, Mao… - u prepoznatljivom grafitnom karakteru crteža, klišeu shematizovanog lica i bizarnim detaljima – upadljivo našminkana usta i pink pozadina. Nužnost tradicije i uslovnost medija su relativizovani i samom postavkom, u prvom planu su bile izložene grafičke matrice, a otisci u mapi za listanje. Pored dva Imendorfova zapisa, u katalogu je publikovan razgovor autora sa članovima umetničke asocijacije Manifest-Faust-Pesnica, Tatjana Ilić i Selman Trtovac, vođen povodom ove izložbe koja je otvorena na Imendorfov rođendan.


   

Fotografije sa otvaranja izložbe Milana Blanuše "Wo stehst du mit deiner Kunst, Kollege?",
Galerija Grafički kolektiv, 14. jun 2005.

   

Fotografije sa otvaranja izložbe Milana Blanuše "We decide what art is",
Galerija Grafički kolektiv, 15. novembar 2010.


Novi ciklus grafika “We decide what art is / Mi odlučujemo šta je umetnost” predstavljen novembra 2010. nadovezuje se na subverzivni diskurs prethodnih problemskih okvira. Ova celina potvrđuje dijaloški koncept forme tipičan za njegov model rada, sa kvalitetom provokativne dokumentarnosti kojom se, na određeni način, nivelišu izabrani narativi i kritički sloj dela. Naslov ciklusa, u formi isključive tvrdnje, ukazuje na Blanušino mišljenje da je kritika danas uniformisana. Koncentrisan na odnos umetnik-kritičar/istoričar umetnosti, Blanuša na matrici jedne ličnosti (Ješa Denegri) i vizuelne repeticije njegovog lika (15 otisaka, sa imenima mlađih kolega) izoštrava pitanje duhovnog uzora/idejnog liderstva/sabratstva u formiranju profesionalnog habitusa i autentične autorske ličnosti kritičara. Ovaj rad se, pre svega, može razumeti kao autorski proces ukazivanja na razlike u poimanju autoriteta i očekivanjima, značaju profesionalih pozicija, etici i estetici u procesima tumačenja umetnosti, povratku uzajamnom poverenju, poštovanju i pletenju zlatne niti koja generiše energije umetnika i kritičara, sa svim njihovim začudnostima, razlikama i rizicima profesija.


           

Tekst Ljiljane Ćinkul o izložbi Milana Blanuše, Politika, 1. jul 2005.
Intervju Biljane Lijeskić sa Milanom Blanušom povodom izložbe u Grafičkom kolektivu,
Politika, 25. novembar 2011.


Milan Blanuša (1943. Jagodina) diplomirao je 1967. na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu, klasa prof. Ljubice Sokić. Završio je postdiplomske studije 1971. na Državnoj visokoj školi za likovne umetnosti u Braunšvajgu. Specijalizirao je 1978. grafiku na Državnoj visokoj školi za likovne umetnosti u Frankfurtu na Majni. Od 1968. izlagao je samostalno (Braunšvajg, Keln, Novi Sad, Beograd, Pariz...) i na kolektivnim izložbama u zemlji i inostranstvu (Hanover, Regensburg, Koventri, Bratislava, Bukurešt, Manila, Olbeni, Miškolc, Aleksandrija...). Nagrade/izbor: Prva nagrada za crtež na 14. bijenalu mediteranskih zemalja, Aleksandrija, 1982; Zlatna paleta ULUS-a, 1992; Prva nagrada za grafiku na Međunarodnom bijenalu grafike, Beograd, 1997; Grand Prix na Međunarodnom bijenalu grafike Suva igla, Užice, 1999; Politikina nagrada iz fonda Vladislav Ribnikar, 2001; Nagrada „Sava Šumanović“ za slikarstvo, Novi Sad, 2005. Profesor u penziji na Akademiji umetnosti u Novom Sadu.






 
 
 
 
   
Galerija Grafički kolektiv, Dragoslava Jovanovića 11, Beograd, tel: 011.3285.923, 065.6646.718; tel/fax: 011.2627.785
Radno vreme: 12-19 h, subotom 12-15 h, nedeljom ne radi