No Flash
 
 

KROZ DURBIN GRAFIČKOG KOLEKTIVA – MAPIRANJE ISTORIJE


Radomir Reljić


Radomir Reljić, foto: Vladimir Popović


Radomir Reljić, slikar, univerzitetski profesor i akademik, po dometima svog umetničkog opusa, vitalnom duhu i lucidnoj personalnosti spada u red velikana naše likovne scene druge polovine 20 veka. Ostao je poznat u krugu umetnika i prijatelja pod nadimkom Džoni koji je stekao na Akademiji 1956. kao jedan od malobrojnih Beograđana koji su u to vreme nosili farmerke "levi štraus". Društvene reputacije omiljenog ali i kontroverznog umetnika, Reljić je bio suptilna stvaralačka ličnost, a svoju istančanu osetljivost na pojave društva/vremena i kritički stav sublimovao je vizuelnim rečnikom simbola, metafore čiji sastavni deo je ironija, koja je, kako je sam govorio, "humor višeg reda, ona popravlja savest malograđaninu, tera ga da stekne savest". Osoben svet figuracije u njegovom delu (čovek, biljke, skeleti, kentauri, letelice…), svojevrsna kreativna recepcija stvarnosti, ujedno je i imaginativna evokacija iskustava iz detinjstva i života u tadašnjem Velikom Bečkereku. U velikom lancu simbola Reljićevog slikarstva, erotika zauzima značajno mesto a ženski akt deluje kao vizuelni reprezent životne radosti i reminiscencije na arhetipsko stanje ljudske čistote. Posvećenost slikarskoj misiji je doživljavao gotovo kao sveštenički poziv koji zahteva askezu, istrajan rad, strpljenje, odricanje i nadu. Stvarao je u ateljeu u potkrovlju Srpske akademije nauka i umetnosti, ličnom mikrokosmosu ispunjenom porodičnim fotografijama i neobičnim predmetima koje sakupljao. Umesto palete, koristio je porcelanski tanjir, šaljivo ističući da on svoja platna ne slika, nego ih hrani. Reljićev rad su pratile i afirmisale brojne kritičarske recenzije. Aleksa Čelebonović je govorio da bi Reljić bio odličan pesnik da nije slikar. Na otvaranju Reljićeve retrospektive u galeriji SANU (1996) Ljubomir Simović je istakao da su njegova dela istovremeno i karneval i pakao i da u njima naporedo stoje užas i radost, čedno i skaredno, sveto i groteskno i ona, najčešće, predstavljaju pravo carstvo dvosmislenosti.

Debitantsku izložbu slika Radomir Reljić je održao 1961. godine u Grafičkom kolektivu čime je započet kontinuirani dijalog sa ovom Kućom umetnika koji će u decenijskom ritmu (1972, 1981, 1991, 2001) pružiti uvid u stvaralački tok ovog virtuoznog crtača i začetnika osobene autorske koncepcije novog realizma u našoj umetnosti. Naredne izložbe bile su posvećene mediju crteža, a februara 1972. izlagao je zajedno sa Slobodanom Mihailovićem.
Poetska i problemska logika razvoja Reljićevog izražajnog crtačkog gesta u kojoj se sustiču egzistencijalno, mitsko, erotski naboj i transponovanje apsurda svakodnevice vidljiva je na izložbi iz oktobra 1981. godine, koju je Reljić posvetio Ani Čolak-Antić. Elaborirajući Reljićeve motive i način komponovanja prizora, Bora Ćosić u predgovoru kataloga govori o “muzejskom” rasporedu i mizanscenu koji je sa druge strane profanog života, o prizorima koji deluju kao “precizno organizovani metež, struktuirani haos, konstruisani košmar” po modelu “sistematskog nereda Šejkine vrste”. Hronika beleži i veliki odjek izložbe u likovnoj kritici. Reljićev nekonvencionalni montažni postupak, u kome je očit razuđen, dekomponovan i decentriran crtež, Slobodan Ristić dovodi u vezu sa uticajem filma, stripa i plakata, a u njegovom otporu prema anomalijama savremenog trenutaka prepoznaje “stavove jednog skeptika, više sklonog ironiji nego kritici” (Politika, 3. novembar 1981.)


           

Katalog izložbe crteža Radomira Reljića i Slobodana Mihailovića, Galerija Grafički kolektiv, februar 1972;
Katalog izložbe crteža Radomira Reljića, Galerija Grafički kolektiv, oktobar 1981;

               

"Erotikon Olimpa", intervju Dragana Gajera sa Radomirom Reljićem, Politika Ekspres, 5. oktobar 1981;
"Crteži jednog skeptika", likovna kritika Slobodana Ristića povodom izložbe crteža Radomira Reljića u Galeriji Grafički kolektiv; 3. novembar 1981;
Crteži Radomira Reljića kao likovni prilozi u listu Književna reč, 25. oktobar 1981.


Novembra 1991. na izložbi “Trideset godina” izložena su dva ciklusa crteža “Kaskade”, nastali na rastavljenim kovertama, “Studija rebusa I-V” i nekoliko pojedinačnih dela; na jednom broju radova dominira figura sa šeširom u kojoj je moguće prepoznati i tumačiti autorefleksivni/portretni element Reljićevog stvaralaštva.
U fokusu izložbe “Hipnografija” priređene novembra 2001. vidljiv je crtački narativ naglašenog erotskog i metafizičkog prosedea, čiji glavni protagonisti su naga ženska figura i uniformisani vojnik, sa brojnim istorijskim, heraldičkim i literarnim sekvencama. U predgovoru kataloga Branko Kukić govori o Reljiću kao o najusamljenijoj ličnosti savremenog srpskog slikarstva, monarhisti sa kraljevstvom u sebi, muzikomanu, sakupljaču, kentauristi, Šejkinom i Kišovom prijatelju, Evropejcu po ponašanju i po idejama, stvaraocu za koga je umetnost vid prosvetljenja, pročišćenja i inicijacije.


               

Katalog izložbe crteža Radomira Reljića "Trideset godina", Galerija Grafički kolektiv, novembar 1991;
Katalog izložbe crteža Radomira Reljića "Hipnografija", Galerija Grafički kolektiv, novembar 2001;

                       

Radomir Reljić, Oficir na prozoru, 1961, crtež;
Radomir Reljić, Herald, 1998, crtež;
Radomir Reljić, Artiljerijski oficir, 1999, crtež;


Radomir Reljić (1938. Skoplje - 2006. Beograd), diplomirao je 1961. na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu u klasi prof. Zorana Petrovića i na istoj Akademiji 1963. završio specijalističke studije u klasi prof. Zore Petrović i Mila Milunovića. Od 1988. bio je u zvanju redovnog profesora na Fakultetu likovnih umetnosti u Beogradu za predmet slikarstvo i crtanje. Tokom studijskih putovanja boravio je u Italiji, Austriji, Francuskoj, Nemačkoj, Kanadi. Za redovnog člana Srpske akademije nauka i umetnosti izabran je 1997. godine. Bio je član ULUS-a i ULUPUDS-a. Održao je više od 20 samostalnih izložbi u zemlji inostranstvu (Beograd, Valjevo, Niš, Zagreb, Split, Ljubljana, Firenca, Ženeva). U Galeriji SANU 1996. godine priređena je Reljićeva retrospektivna izložba. Laureat je više nagrada: Nagrada Politike (1965), Nagrada na izložbi „Mir, humanost i prijateljstvo među narodima“ Slovenj Gradec (1965), Prva nagrada na III trijenalu jugoslovenske umetnosti (1967), Treća nagrada na izložbi „Werke der 2. internationalen Malerwochen auf Schloss Retzhof bei Leibnitz“ (1967), Velika plaketa Univerziteta umetnosti (1988), nagrada XVIII Memorijala Nadežde Petrović (1994). Ostavio je trag na polju kinematografije ulogama u filmovima "Majstor i Margarita" (1972) Aleksandra Saše Petrovića i "Okupacija u 26 slika" (1978) Lordana Zafranovića. Poslednjih godina bio je angažovan i u domenu društveno-političkog aktivizma.






 
 
 
 
   
Galerija Grafički kolektiv, Dragoslava Jovanovića 11, Beograd, tel: 011.3285.923, 065.6646.718; tel/fax: 011.2627.785
Radno vreme: 12-19 h, subotom 12-15 h, nedeljom ne radi