No Flash
 
 

KROZ DURBIN GRAFIČKOG KOLEKTIVA – MAPIRANJE ISTORIJE


Kroz durbin Grafičkog kolektiva – mapiranje istorije, u okviru online projekta, predstavljamo autorske pojave i događaje koji su obeležili savremenu scenu u Srbiji i život Grafičkog kolektiva. Od svog osnivanja ova Kuća umetnika je kulturno žarište koje okuplja predstavnike različitih oblasti umetničkog delovanja, među kojima su mnogi ostvarili paradigmatsku ulogu u svojoj stvaralačkoj oblasti.


Miodrag Nagorni


Tokom šest decenija umetničkog delovanja Miodrag Nagorni je svojom stvaralačkom posvećenošću i produkcijom primer umetnika za koga je umetnost svojevrsna paradigma postojanja i sudbinski usud u uzročnom sledu factum-fatum. U veoma bogatoj i respektabilnoj profesionalnoj biografiji Nagornog dominantna pozicija pripada grafičkom radu zasnovanom, pre svega, na njegovoj crtačkoj superiornosti. Deo stvaralačkih ambicija u ovom razuđenom životopisu odnosi se i na slikarstvo. Može se reći da najintenzivniji i najuspešniji period u ovoj umetničkoj karijeri pripada 60-im i 70-im godinama 20. veka, zlatnom dobu društvenog i kulturnog života u Jugoslaviji. U tim decenijama i grafika predstavlja ekskluzivni segment savremene umetničke prakse a Miodrag Nagorni, u punoj stvaralačkoj zrelosti i agilnosti, učešćem na respektabilnim manifestacijama posvećenim ovom mediju, učvršćuje svoju poziciju istaknutog umetnika.
U svojoj istoričarsko-kritičarskoj recepciji Ljiljana Slijepčević je grafičko stvaralaštvo Nagornog svrstala u poglavlje Novi oblici fantastike dovodeći njegov rad u relaciju sa poetskom simbolikom prve posleratne generacije grafičara u Srbiji. Predgovore i kritičke recenzije o stvaralaštvu Miodraga Nagornog pisali su i drugi ugledni kritičari, istoričari umetnosti i intelektualci drugih profila - Miodrag B. Protić, Aleksa Čelebonović, Lazar Trifunović, Ješa Denegi, Oto Bihalji Merin, Vladimir Rozić, Pavle Vasić, Marija Pušić, Vlado Bužančić, Đorđe Kadijević, Slobodan Ristić, Kosta Vasiljković, Siniša Vuković, Zoran Markuš, Dragoslav Đorđević... Potvrda stvaralačkog utemeljenja bila je i izbor radova Nagornog na strogo selektiranoj postavci Jedan vek grafike, 2003. u Galeriji Srpske akademije nauka i umetnosti. Brojna priznanja i nagrade još jedno su svedočanstvo o delovanju Miodraga Nagornog na savremenoj likovnoj sceni: 1962. nagrada Zlatna igla na izložbi ULUS-a; 1964. nagrada ULUPUDS-a za ilustracije poezije na izložbi “Zlatno pero”; 1975. Povelja ULUS-a za doprinos u razvoju likovnih delatnosti; 1980. Spomen povelja Grafičkog kolektiva za doprinos razvoju beogradske grafike…


     

M. Nagorni u ateljeu, foto B. Karanović; Otvaranje izložbe Miodraga Nagornog u Grafičkom kolektivu, oktobar 2011. (M. Nagorni, Lj. Slijepčević, B. Karanović)


U Grafičkom kolektivu, Nagorni je prvi put izlagao 1958. godine, a deceniju kasnije, 1967. godine, ostvario je veoma zapažen nastup, među dvanaest autora koji su bili predloženi za Bijenale Mladih u Parizu, prestižnu manifestaciju na kojoj je nagrađen za svoj grafički rad. Novembra 1977. u Kolektivu je predstavio novi ciklus grafika u čijem tematskom fokusu je bio život pčela, a Sreto Bošnjak, autor predgovora u katalogu, ističe da su sticanje crtačkog i grafičkog majstorstva i superiorno znanje u tehnološkim procesima bili za Nagornog preduslov da „materiju artikuliše u celinu doživljaja“ i da se usmeri ka „samoj sudbini umetničkog dela, njegovom složenom odnosu prema pitanjima čovekove egzistencije, čovekove situiranosti u kosmosu i, pored toga, nekim osnovnim filozofskim problemima koji zadiru u samu suštinu materije“.
Izložbom „Poetske vizije kosmosa” u Grafičkom kolektivu oktobra 2011. predstavljen je izbor iz grafičkog opusa, kojim je reaktualizovano donekle zapostavljeno, a po svojoj medijskoj vitalnosti i mogućnostima novih čitanja, antologijsko stvaralaštvo Miodraga Nagornog. U tekstu u katalogu Ljiljana Ćinkul navodi da je celokupan poetski svet umetnika fokusiran na „odgonetanje misterije rađanja života i zagonetke prirode - od kosmičkog, mikroskopskog, praiskonskog, fosilnog i pčelinjeg - do raznih metamorfoza, do zvuka i šuma, do jeke i tišine, do kapi životnih sokova, do košnice kao metafore…“


M. Nagorni, Bez naziva, 1958, bakrorez, 50x35cm; M. Nagorni, Pčela, bakropis/akvatinta, 67x57cm; M. Nagorni, Izvedeno u Beogradu, 1963, bakropis, 50x35cm; M. Nagorni, Dva tela, 1968, bakropis, 61x43cm


Poznata je anegdota o malenom ćilibaru koji je Nagorni pokazivao svojim studentima pokušavajući da asocira na vrednosti fosilnog koda proteklih milenijuma. Tokom studijskog boravka u Oslu 1966. godine iskustvo gledanja kroz mikroskop otkrilo mu je svet bogatstva formi mikroorganizama i njihova promenljiva stanja. Kao fantasta alhemičarskog duha svoje poetske fikcije hranio je podacima iz oblasti moderne fizike, astronomije, literature, istorije, filozifije, religije, duhovne baštine i kolektivne memorije. Živeo je i stvarao izdvojeno, pomalo hermetično u sopstvenom planetarijumu, spajajući simbole prirode i metafiziku, likovnu transpoziciju do enigmatičnog… U njegovim radovima strukturiše se plemenito crtačko tkivo i razvijaju poetske vizije kosmosa. Simboli - organolike geometrijske forme asociraju na cveće, plodove, hromozome, fosile koji zrače, amebe… Odnos jedinke i bezbroja u nastajanju života - u sasvim malom i beskrajno velikom prostoru, u sličnosti unutar kosmičkih kretanja i onih u atomima i njihovom jezgru, autor vizuelizuje u svojim crtežima i grafičkim ciklusima. Nagorni konstruiše čitljive oblike biomorfne i vegetabilne asocijativnosti koji sliče i strukturama kristaloidnih shema; on konkretizuje ovim svojim magičnim talismanima energiju zračenja i rađanja, proces stvaranja materije u njenim složenim vidovima.


                       

Katalozi izložbi Miodraga Nagornog u Grafičkom kolektivu 1977, 2011; "Slikar života", intervju Aleksandre Mijalković sa Miodragom Nagornim, Politika Magazin, 11. 12 . 2011.


Miodrag Nagorni (1932. Vlasotince - 2016. Beograd) diplomirao 1958. slikarstvo na Akademiji likovnih umetnosti (prof. N. Gvozdenović), u Beogradu gde je 1961. završio i specijalni tečaj. Specijalizirao je grafiku 1966. u Oslu, u ateljeu Anne Breivik, i kod S. W. Haytera 1969. u Parizu. Od 1966. je član internacionalne grupe grafičara “Atelier Nord”, Oslo. Bio profesor na Akademiji umetnosti u Novom Sadu. Dela se nalaze u mnogim muzejskim, umetničkim i privatnom kolekcijama. Zavičajno odeljenje Narodne biblioteke "Desanka Maksimović" u Vlasotincu 2013. godine otvorilo je legat Miodraga Nagornog sa kolekcijom slika, grafika i portreta Vlasotinčana.






 
 
 
 
   
Grafički kolektiv, Kosančićev venac 19, Beograd, radnim danima 12-16h
tel: 011.3285.923, 065.6646.718; tel/fax: 011.2627.785
Galerija Grafički kolektiv, Dragoslava Jovanovića 11, Beograd, u toku je investiciono održavanje galerijskog prostora