No Flash
 
 



Miloš Đorđević


Značaj konferencija i simpozijuma posvećenih grafičkoj umetnosti

Iako je zbog izvornog reprodukcijskog i utilitarnog karaktera dugo bila tretirana kao zanatska i tehnička delatnost i kao sekundarna umetnička disciplina, grafika je danas vrlo vitalna i kao otvorena forma manifestuje se kroz različite likovne/vizuelne/prostorne/situacione pojavnosti i medijske ekvivalente. Štaviše, grafički princip multioriginala i tiražne umnoživosti registruje se u raznorodnim savremenim umetničkim praksama u fizičkim i virtuelnim prostorima na način istovetan ili srodan grafici. Višestranost autorskih praksi koja se svakodnevno ispoljava obogatila je grafiku na način koji prevazilazi njeno ustaljeno shvatanje. Upravo zato je tokom prve dve dekade XXI veka u umetničkim i akademskim krugovima pokrenuta inicijativa za boljim i potpunijim razumevanjem grafike kao fenomena koji nadilazi puku likovnu pojavnost. Na toj ideji brojni univerziteti, organizacije i kolektivi pokrenuli internacionane konferencije i simpozijume sa tendencijom uvođenja grafike u naučni i akademski diskurs. Njihova osnovna koncepcija je razmena znanja i deljenje rezultata istraživanja. Povezuju veliki broj umetnika, istraživača, naučnika, profesora i studenata iz celog sveta sa zajedničkim ciljem preispitivanja statusa grafike u svetu savremene umetnosti i moguće pravce njenog daljeg razvoja. Najstarija takva konferencija je Southern Graphics Council International koja se od 1974. godine organizuje širom Sjedinjenih Američkih Država. Podjednako je značajana konferencija IMPACT (International Multi-disciplinary Printmaking: Artists, Concepts and Techniques) sa bazom u Velikoj Britaniji, a koja se organizuje globalno. Poslednjih godina naučnoj perspektivi izučavanja grafike dale su doprinos i druge konferencije i simpozijumi poput Post-digital printmaking. Redefinition of print (Vroclav, Poljska, 2017), #1CY-GR International Printmaking Conference (Nikozija, Kipar 2017), Printmaking in the Expanded Field (Oslo, Norveška, 2015) i Password: Printmaking (Ljubljana. Slovenija, 2014). Među sličnim događajima u Srbiji su: konferencija Izvan granica. Poimanja nizozemske grafike (Narodni muzej, Beograd, 2019), panel na Međunarodnom bijenalu grafike (Platforma za promociju umetnosti multioriginala, Čačak, 2018), stručno-umetničko-naučni okrugli sto Grafika danas (Filološko-umetnički fakultet, Kragujevac, 2016) i simpozijum Grafika na ivici (Grafički kolektiv, Beograd, 2009).

Ove i druge grafičke konferencije i simpozijumi funkcionišu po ustaljenim konferencijskim organizacionim modelima i formatima. Pretežno su tematske, održavaju se jednom godišnje, u nekim slučajevima na svake dve godine, ili imaju jednoročni karakter. Kandidati putem javnog poziva prijavljuju svoje predloge izlaganja koje potom recenzira stručna komisija po principu slepe recenzije radi objektivnosti selekcije. Njihovi predlozi izlaganja prolaze procenu naučnog i stručnog značaja i opšteg doprinosa za širu stručnu i akademsku zajednicu. Po pozivu učestvuju izuzetni stručnjaci koji obično drže uvodna plenarna izlaganja. Rad konferencije i simpozijuma uglavnom je otvoren za javnost. Izlaganja su prema bliskosti istraživanja grupisana u tematske panele. Učesnici panela su eksperti i stručnjaci iz oblasti o kojima se diskutuje. Vreme za izlaganja pretežno je ograničeno na 15 minuta nakon čega obično sledi prilika za pitanja i diskusiju sa prisutnim kolegama u publici.

Vrlo je zapažen segment koji ima praktične implikacije na razvoj grafičke umetnosti kroz prezentacije autorskih umetničkih projekata, tehničko-tehnoloških inovacija, primera dobrih praksi preduzetništva putem grafike, slučajeva produkcijske saradnje među umetnicima i umetnika sa drugim delatnostima i dr. Međutim, poseban značaj ima segment naučnih izlaganja i diskusija koji otvaraju široki spektar mogućih pristupa tumačenju glavne teme konferencije ili simpozijuma. Samostalna ili timska istraživanja i naučne studije objedinjuju različite naučne oblasti i discipline u obradi kompleksnih tema o grafici. Jedan fokus tih multidisciplinarnih i interdisciplinarnih istraživanja usmeren je na odnos prema istoriji grafike i re/intepretiranju grafičke tradicije i nasleđa. Brojni paneli su do sada bili posvećeni ovoj temi. Interpretativna tumačenja umetničkih dela i kulturnih artefakata sa različitih geografskih i kulturnih prostora iz prošlosti kao srodnih grafičkom principu stvaranja, i na toj osnovi retrospektivnim uvođenjem u moderni pojam grafike, otvaraju prostor za novu istorizaciju grafike koja ne funkcioniše nužno po logici linearnog toka vremena. Sagledana zajedno ova istraživanja čine višelinijski sistem parktikularnih istorija grafike (kineske, japanske, indijske, nemačke, nizozomske, francuske, engleske) koje u referentnom odnosu presecaju istorije drugih disciplina (nauke, mehanike, ekonomije, medija i dr.). Nalazi ovih istraživanja predočeni na konferencijama i simpozijumima konstantno pomeraju granice opštih i stručnih znanja o prošlosti i istorijskom razvoju grafičke umetnosti i mogu biti sagledana kao združeni poduhvat formulisanja sveobuhvatne i objektivne istorije grafike.


Mapa grafičkih asocijacija, konferencija i sajmova. Preuzeto sa veb-sajta International Print Center New York


Druga izlaganja na konferencijama i simpozijumima imaju fokus na teoretizaciji grafike. Dugo je nedostajala odgovarajuća teorijska pozicija sa koje je moguća recepcija i različitih artefakata i umetničkih dela bliskih grafičkoj umetnosti i konceptualizacija brojnih slučajeva autorskih promišljanja medija. Iako teorija grafike još uvek nije konstituisana kao naučna disciplina u pravom smislu reči, brojne studije i istraživanja imaju ovo usmerenje. Ona imaju metodološku strukturu, teorijsku zasnovanost, razvijeni sopstveni pojmovni aparat i mogu da posluže kao naučna osnova za postavljanje fundamentalne teorije grafike. Znatan broj konferencijskih izlaganja posvećen je formulisanju teorije grafike kao sistematskog znanja izvedenog isključivo iz specifičnosti grafike i njenih činjenica. U istoj ravni značaja je napor velikog broja teoretičara i istraživača u definisanju kriterijuma za mapiranje, periodizaciju, kontekstualizaciju i klasifikovanje kao istorijskih činjenica onih neosvetljenih ili nedovoljno istraženih grafičkih praksi i pojava u prošlosti. To se posebno odnosi na drugu polovinu XX veka kada se u grafici beleži intenzivna intermedijska produkcija koja odstupa od „čiste“ grafičke prakse. Dok većina slučajeva predstavlja tek transponovanje modernističkih slikarskih tema i stilova na grafički list, kasnije kroz primenu postmodernističkih strategija usledila je radikalnija interpretacija grafičke umetnosti u otvorenoj suprotnosti sa uspostavljenim konvencijama. Takvim kasnijim primerima promišljanja grafike decentriraju se procedure za kreiranje dela grafičke umetnosti sa tehničkog znanja na konceptualna znanja. Primetan pomak od tehničke ka teorijskoj osnovi stvaranja i postojanja dela grafičke umetnosti, a u cilju obezbeđivanja istorijskog kontiniuteta grafike, traži redefiniciju njenih konstitutivnih kriterijuma. Istraživanja u opsegu od slučajeva tehničkih eksperimenata, preko medijskih proširenja do fenomenološkog obrta u shvatanju grafike, u krajnjem ishodu uspostavljaju prošireno polje značenja samog pojma grafike koji kao takav finkcioniše relacijski spram umetničke i društvene realnosti. Ova je tema brojnih izlaganja na konferencijama i simpozijumima i pruža potpuniji uvid u proces transformacije identiteta grafike.

Programski sadržaji konferencija i simopzijuma pokazuju da je kompleksnost fenomena grafičke umetnosti još uvek u fazi akumulacije. Sa pozicije različitih geografskih, kulturnih, istorijskih i obrazovnih pozadina brojni izlagači predstavljaju (nepoznate) lokalne tradicije i aktuelne fenomene. U tom smislu, učinak naučnih i istraživačkih izlaganja na konferencijama i simpozijumima odnosi se na redefinisanje medijskih granica grafike kao umetničke discipline i na kritički preobražaj značenja pojma grafika tako da podjednako obuhvata njene istorijske i savremene pojavne forme. Na taj način se prevazilazi dugi spor u shvatanju grafičke umetnosti i u određivanju graničnih područja discipline spram njenih utvrđenih i pretpostavljenih sadržaja. U perspektivi konferencijskih diskusija izvesno je konačno sjedinjavanje dve oštro suprotstavljene pozicije grafičke umetnosti sa sasvim različitim oblicima postojanja, njena istorija i njena savremenost. Objedinjavanje ova dva pola u dijalektičkom prevladanju njihovih suprotnosti predstavlja potencijal za formiranje celovite teorije grafike.

Podjednako važan je i pedagoški karakter i didaktička funkcija grafičkih konferencija i simpozijuma. Izdavačka delatnost konferencija i simpozijuma doprinosi podizanju kvaliteta sistema znanja o grafičkoj umetnosti. Publikovana izlaganja, zbornici radova i druga izdanja čine dragocenu stručnu literaturu i građu za dalja istraživanja. Univerziteti, umetničke akademije i fakultete koji su organizatori ovih događaja, pružaju svojim studentima mogućnost da se aktivno uključe u organizaciju i realizaciju programskih aktivnosti. Na taj način studenti stiču iskustva koja mogu dalje da primenjuju u obrazovanju i profesionalnoj karijeri. Takođe, izlaganja i diskusije kojima studenti prisustvuju deluju regulatorno na odnos (školske) prakse i teorije i imaju podsticaj na razvoj kritičkog mišljenja studenata bilo da se radi o konkretnim slučajevima umetničkih dela i praksi ili o samom sistemu znanja. Posledično konferencije i simpozijumi imaju pozitivan uticaj na pedagoški pomak u institucionalnom obrazovanju od modela školovanja umetnika-stvaraoca ka savremenim praksama umetnika-istraživača. Na taj način obezbeđuje se podmladak spreman da se konkurentno uključi u realne tokove savremene umetničke scene.

Međunarodne i regionalne konferencije i simpozijumi čine globalnu mrežu za razmenu mišljenja i znanja o grafičkoj umetnosti. One čine dragocenu infrastrukturu za sve istraživače i umetnike koji se bave pitanjima vezanim za bolje razumevanje grafičke umetnosti. Postale su sastavni deo akademske i stručne zajednice okupljene oko izučavanja, negovanja i promovisanja ove umetnosti. Porast broja konferencija i simpozijuma u poslednjoj dekadi ukazuje da je grafika aktuelna i vitalna, da interesovanje za njom traje i da prevazilazi granice njenog domena, što zasigurno potvrđuje grafiku kao fenomen u pravom smislu reči. U prilog tome, izlaganja na ovogodišnjem simpozijumu Grafika na/iza ivice u organizaciji Grafičkog kolektiva svakako će doprineti boljem razumevanju savremenog trenutka grafike i poštovanju njenog nasleđa.

Mr Miloš Đorđević, umetnik




Miloš Đorđević (1978. Ćuprija), diplomirao 2001. na grafičkom odseku likovnog smera Fakulteta umetnosti u Prištini. Magistrirao 2007. na grafičkom odseku Fakulteta likovnih umetnosti u Beogradu. Trenutno doktorand na interdisciplinarnim doktorskim studijama Univerziteta umetnosti u Beogradu na smeru Teorija umetnosti i medija. Od 2001. aktivno učestvuje na izložbama i do sada izlagao sam na brojnim nacionalnim i međunarodnim izložbama, bijenalima i trijenalima (Slovenija, Mađarska, Bugarska, Makedonija, Rumunija, Italija, Francuska, Belgija, Kina, Poljska, Češka republika, Španija, Portugalija, Urugvaj, Meksiko, SAD, Kanada). Do sada priredio više od dvadeset samostalnih izložbi u zemlji i četiri u inostranstvu (Ruminija, Kanada, Letonija, Litvanija). Dobitnik više nagrada i pohvala za umetnički rad (izbor): Prestige certificate of the 9th Rokycany Biennial of graphic arts, Dr. Bohuslav Horák Museum in Rokycany, Czech Republic (2018), Printmaking Today International Print Biennale Public Vote, International Print Biennale, Newcastle, England (2014), Pohvala na konkursu za nagradu iz fonda Vladimir Veličković, Haos galerija, Beograd (2012), Zlatna igla, Prolećna izložba ULUS-a, Umetnički paviljon Cvijeta Zuzorić, Beograd (2010). Učestvovao na više umetničkih i naučnih konferencija i simpozija, među kojima su: Impact International Printmaking Conference (Dundee, Scotland, 2013; Hangzhou, China, 2015; Santander, Spain, 2018), Graphics From Different Perspective, International graphic symposium, Šiauliu University, Lithuania (2015) i International Residence III Latgale Graphic Art Symposium, Daugavpils, Latvia (2014). Učestvovao na kolonijama i umetničkim rezidencijama: International Graphic Art Workshop Sebes, InterArt Foundation Aiud and Cultural Center “Lucian Blaga”, Sebes, Romania (2017), InterArt International Art Camp, Aiud, Romania (2011), Sopoćanska viđenja, Novi Pazar (2015), Međunarodna umetnička kolonija Pliva, Republika Srpska (2013. i 2014. godine), Likovna kolonija Grafika, Smederevo (2004. i 2010. godine). Član ULUS-a. Jedan sa od osnivača umetničke grupe S-4. Živi i radi u Beogradu.

djordjevicmilos@yahoo.com
www.midjor.com



     

M. Đorđević, Tonus II, interaktivna grafička instalacija
M. Đorđević, Edit, digitalna štampa

     

M. Đorđević, Izgubljena priroda #2, digitalna štampa
M. Đorđević, Veliki mali #8, digitalna štampa





 
 
 
 
   
Grafički kolektiv, Kosančićev venac 19, Beograd
Galerija Grafički kolektiv, Dragoslava Jovanovića 11, Beograd
tel: 011.3285.923, 065.6646.718; tel/fax: 011.2627.785
radno vreme: radnim danima 12-16h / Galerija ponedeljak-subota 12-18h